Tanzimat Dönemi’nde Roman: Batılı Tarzın İlk Adımları
Türk edebiyatında modern anlamda romanın doğuşu, 19. yüzyılın ikinci yarısında, yani Tanzimat Fermanı ile başlayan yenileşme hareketleriyle ivme kazanmıştır. Eskiden “Meddah” hikayeleri ve “Mesneviler” ile giderilen anlatı ihtiyacı, yerini Batı’dan ithal edilen ve toplumu eğitmeyi amaçlayan Roman türüne bırakmıştır.
Bulmacalarımızda sıkça karşınıza çıkacak olan bu dönemin yapı taşlarını gelin birlikte inceleyelim.
- Dönem: Toplum İçin Sanat
Tanzimat’ın ilk kuşağında roman, halkı eğitmek için bir araç olarak görülmüştür. Bu yüzden yazarlar araya girip okuyucuya bilgi verir, iyileri ödüllendirip kötüleri cezalandırır.
İlk Çeviri: Yusuf Kamil Paşa – Telemak (Fenelon’dan)
İlk Yerli Roman: Şemsettin Sami – Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat
İlk Edebi Roman: Namık Kemal – İntibah
İlk Tarihi Roman: Namık Kemal – Cezmi
- Dönem: Sanat İçin Sanat
Baskıcı dönemin etkisiyle yazarlar toplumsal konulardan bireysel konulara yönelmiş, dil daha ağırlaşmış ve teknik güçlenmiştir.
İlk Realist Roman: Recaizade Mahmut Ekrem – Araba Sevdası
İlk Köy Romanı: Nabizade Nazım – Karabibik
İlk Natüralist Roman Denemesi: Nabizade Nazım – Zehra
Bulmacalarda En Çok Çıkan “Tanzimat Romanı” Terimleri
Bulmacayı firesiz bitirmek istiyorsanız bu kavramlara göz atmanızda fayda var:
Kavram Açıklaması
Esaret Dönemin en büyük temalarından biri olan kölelik ve cariyelik.
Yanlış Batılılaşma Batı’yı sadece giyim-kuşam ve eğlence sanan “Züppe” tipi.
Cariyelik Özellikle Sergüzeşt (Samipaşazade Sezai) romanının ana teması.
Romantizm İlk dönem romanlarında baskın olan edebi akım.
Realizm İkinci dönemle birlikte güç kazanan gerçekçilik akımı.
Bulmaca Severler İçin İpucu Panosu
Eğer bir soruda “Yazı Makinesi” lakaplı, 200’den fazla eser veren yazarı soruyorsa cevap: Ahmet Mithat Efendi.
Bulmacada “Dilber” karakteri geçiyorsa eser: Sergüzeşt.
“Bihruz Bey” karakteri soruluyorsa cevap: Araba Sevdası.
Şimdi Kendinizi Test Etme Vakti!
Tanzimat romanı, sadece bir edebi tür değil; bir toplumun modernleşme çabasının aynasıdır. Hazırladığımız online bulmacada bakalım bu “ilk”lerin ne kadarına hakimsiniz?
Hazırsanız başlayalım!